Discussienotitie Integriteit

De VNG (Vereniging Nederlandse Gemeenten) heeft in december een oproep gedaan voor meer bestuurlijke en politieke aandacht voor het onderwerp ‘Integriteit’. Aanleiding daarvoor is de uitkomst van een onderzoek van Vrije Universiteit van Amsterdam (zie bijlage). In onze gemeente zijn veel zaken goed geregeld, maar is er zeker een verbeteringsslag te maken, meent D66.  

In onze gemeente zijn er regelingen/gedragscodes rond integriteit. Voor het ambtelijk apparaat is dat vooral de zogeheten klokkenluidersregeling (zie bijlage2).  De Bossche regeling is beperkter van opzet dan de vernieuwde modelverordening van de VNG. Op basis van deze VNG-regeling kunnen ook uitzendkrachten of gedetacheerden een misstand melden. Daarnaast kan een misstand nog tot een jaar na beëindiging van het dienstverband worden gemeld. In de VNG-regeling krijgt een klokkenluider ook de mogelijkheid om gebruik te maken van de rechtsbijstandsverzekering voor gemeentelijk personeel.  

Discussievragen

• 1. Moet de bestaande klokkenluidersregeling meer in lijn worden gebracht met de jongste VNG-modelregeling?

• 2. Moet worden overwogen aansluiting te zoeken bij de landelijke commissie klokkenluiders gemeentelijke overheid? 

Voor politieke ambtsdragers is er geen klokkenluidersregeling met daaraan gekoppeld een vertrouwenspersoon. Voor raad en college kennen we de zogeheten gedragscodes (bijlage 3 en 4). De codes zijn vooral een leidraad voor persoonlijk integer handelen.  Weliswaar kunnen politici elkaar persoonlijk aanspreken op naleving van deze gedragscode, maar vraag is in hoeverre dit in de praktijk ook gebeurt. Dit kan immers grote gevolgen hebben voor de persoonlijke verhoudingen. Is het interessant ook voor deze groep een vertrouwenspersoon aan te wijzen? Een mogelijke optie daarvoor is wellicht de griffier. 

Discussievragen

• 3. Moet er een klokkenluidersregeling komen voor politieke ambtsdragers?

• 4. Moet er voor deze groep een vertrouwenspersoon worden aangewezen? 

Er is geen klokkenluidersregeling voor burgers. Zij worden geacht gebruik te maken van de bestaande klachtenprocedures, met als beroepsmogelijkheid de onafhankelijke ombudsman. Grote vraag is of dit voldoende is. Een ondernemer die meent een opdracht mis te lopen door vriendjespolitiek zal niet snel een klacht indienen bij de leidinggevende van de betrokken ambtenaar.  Als hij in het ongelijkheid wordt gesteld, heeft dat waarschijnlijk gevolgen voor zijn verdere zakelijke relatie met de gemeente. 

Discussievraag

• 5. Moeten burgers en bedrijven bij integriteitkwesties rechtstreeks een beroep kunnen doen op de ombudsman op basis van vertrouwelijkheid?  

Volgens de onderzoekers van de Vrije Universiteit  is integriteit meer dan alleen protocollen. Het moet ook een belangrijke functie krijgen in de organisatiecultuur. Het onderwerp integriteit komt officieel alleen terug in een korte alinea in het jaarverslag. D66 wil het onderwerp structureel jaarlijks op de politieke agenda zetten. Daardoor ontstaat er discussie. Dit bevordert het bewustzijn over het belang van integriteit in onze publieke organisatie.  Een kapstok daarvoor kan zijn een jaarlijkse notitie van het college. Daarin kan aan de orde komen: 

- aantal meldingen van niet-integer handelen;

- wijze van afwikkeling;

- rapportages vertrouwenspersonen;

- ondernomen acties om het integriteitbesef in de organisatie te bevorderen. 

Discussievragen

• 6. Is bovenstaande aanpak bruikbaar?

• 7. Zijn er andere ideeën om het bewustzijn over integer handelen te bevorderen? 

Met vriendelijke groet, 

Jan Smit

Fractievoorzitter D66 ’s-Hertogenbosch 

Bijlagen

• rapport Vrije Universiteit en persbericht VNG (zie  http://www.vng.nl/eCache/DEF/1/02/202.html) 

• klokkenluidersregeling gemeente ’s-Hertogenbosch 

• gedragscode college (zie http://www.s-hertogenbosch.nl/cms/bis/verordeningen/B2AC1DBC-8021-0F65-03E01A2D3B521D32.pdf) 

• gedragscode raad (zie http://www.s-hertogenbosch.nl/cms/bis/verordeningen/B2AEE3A3-8021-0F65-04F8068155DBA42B.pdf)